Bogumiła Leśniak urodziła się 17 kwietnia 1962 roku w Suchej Beskidzkiej. Należy do najbardziej rozpoznawalnych przedstawicielek współcześnie kultywowanej sztuki ludowej ośrodka żywiecko-suskiego. To twórczyni wszechstronna, specjalizująca się w rzeźbie w drewnie, zabawkarstwie (ptaszki) oraz malarstwie.

Od najmłodszych lat przejawiała uzdolnienia plastyczne, jednak dopiero po zamążpójściu i osiedleniu się w Stryszawie w 1984 roku rozpoczęła naukę wytwarzania ptaszków stryszawskich w rodzinie twórców ludowych Emila i Genowefy Leśniaków. Okazała się bardzo zdolną uczennicą i w szybkim tempie opanowała pełen proces technologiczny: ciosanie, struganie, modelowanie formy, zaprawianie, malowanie oraz tworzenie kompozycji. Tradycyjne drewniane beskidzkie ptaszki wykonywane przez twórczynię nie imitują natury, są fantazyjnie kolorowe. Często wykorzystywaną przez nią kompozycją jest pojedynczy ptak, który przysiadł na gałęzi drzewa.

W tym samym czasie rozpoczęła poszukiwania innych form artystycznej wypowiedzi, rozwijając umiejętności rzeźbiarskie, które z biegiem lat również opanowała w stopniu mistrzowskim. Prace rzeźbiarskie artystki mają bardzo rozpoznawalny styl – są „liryczne” i nienacechowane surowością, barwne, choć utrzymane w pastelowej kolorystyce. Tworzy rzeźbę figuralną, a także kapliczki, szopki oraz tryptyki w formie ołtarzowej, w których ruchome skrzydła zasłaniają część centralną z wizerunkiem na przykład św. Rodziny. Specjalizuje się w tematyce sakralnej, przedstawiając wizerunki Chrystusa Frasobliwego, Matki Bożej i aniołów. Ukazuje również postacie górali beskidzkich i kolędników, co stanowi jej autorską interpretację obrzędów i zwyczajów.

Bogumiła Leśniak potwierdza swoją wszechstronność artystyczną także malarstwem na szkle. To być może dziedzina najmniej kojarzona z artystką, obecna jednak w jej twórczości i potwierdzona osiągnięciami. Pierwsze wyróżnienie zdobyła w tej dyscyplinie w 1997 roku w Wojewódzkim Konkursie Malarstwa na Szkle, zorganizowanym przez Wojewódzki Ośrodek Kultury w Bielsku-Białej i Muzeum w Żywcu. W 2004 roku obrazy jej autorstwa, inspirowane Pismem Świętym, zostały wykorzystane jako szata graficzna wydawnictwa ks. Jana Twardowskiego.

W drugiej połowie lat osiemdziesiątych XX wieku rozpoczęła działalność publiczną, prezentując prace na Babiogórskiej Jesieni w Zawoi i Targach Sztuki Ludowej w Krakowie, a na początku lat dziewięćdziesiątych zapoczątkowała trwające do dziś uczestnictwo w Tygodniu Kultury Beskidzkiej.

Debiut konkursowy nastąpił w 1992 roku podczas przeglądu Współczesna Sztuka Ludowa Województwa Bielskiego. Kolejne lata przyniosły potwierdzenie wartości jej twórczości w ogólnopolskich konkursach. Do najważniejszych należą: II miejsce w Ogólnopolskim Konkursie na Zabawkę Ludową w Bielsku-Białej (1996); III miejsce na Kieleckim Festiwalu Zabawki (1997); III nagroda w V Międzynarodowym Konkursie „Fantastyczna Fauna i Flora” (2002); III miejsce w IV Międzynarodowym Konkursie Zabawki „Przyjaciele Naszego Dzieciństwa” (2021); II miejsce w Ogólnopolskim Konkursie „Rodzina” w Zakopanem (2023); II i III miejsce w konkursie Narodowego Instytutu Kultury i Dziedzictwa Wsi „Zachowaj tradycję – (nie)ginące zawody, umiejętności i obyczaje. Teraz drewno” – za maryjną kapliczkę beskidzką i choinkę ze stryszawskimi ptaszkami (2023); I miejsce w konkursie „Babiogórska szopka regionalna” w Suchej Beskidzkiej (2023); Grand Prix w konkursie „Święci Patroni Polski” w Wilkowicach (2025); II nagroda w Konkursie im. Eweliny Pęksowej w Zakopanem (2025).

O szerokim odbiorze jej sztuki świadczą liczne wystawy, które były okazją do prezentacji prac i spotkań z artystką. Wśród ekspozycji pokonkursowych i zbiorowych znalazły się między innymi: „Przyjaciele Ziemi – Aniołowie” w Żywcu (1999); „Współczesna sztuka ludowa z okazji Jubileuszu roku 2000” w Krakowie (2000); „Zachowaj tradycję – (nie)ginące zawody, umiejętności i obyczaje” w Narodowym Instytucie Kultury i Dziedzictwa Wsi w Warszawie (2023). Wystawy indywidualne obejmują między innymi ekspozycję w Babiogórskim Parku Narodowym w Zawoi (2026–2027), „Od adwentu do zapustów” w Muzeum Miejskim „Zamek” w Suchej Beskidzkiej (2023) oraz „Między światami – rzeźbiarskie narracje Bogumiły Leśniak” w Galerii Sztuki Ludowej STL w Lublinie (2024).

Bogumiła Leśniak jest ambasadorką polskiej sztuki ludowej za granicą. Uczestniczyła w wystawie polskiego rękodzieła w Niemczech (2000), w międzynarodowym festynie folkloru w Austrii (2001), a także w festiwalach folklorystycznych we Włoszech i Turcji. W 2005 roku prezentowała swoje prace na wystawie w Sewilli w Hiszpanii, w ramach Dni Krakowa; wystawie towarzyszyły prowadzone przez twórczynię warsztaty. W 2006 roku, w ramach Dni Kultury Polskiej, w Muzeum Etnograficznym w Pradze otwarto wystawę z jej pracami, której również towarzyszyły pokazy i zajęcia warsztatowe dotyczące tradycyjnej rzeźby i zabawki. Indywidualną wystawę przygotowała także na Węgrzech w 2025 roku.

Cyklicznie uczestniczy w Targach Sztuki Ludowej w Krakowie, Ogólnopolskich Targach Sztuki Ludowej w Kazimierzu Dolnym (gdzie jest wielokrotną laureatką konkursu na najlepsze prace), Sabałowych Bajaniach w Bukowinie Tatrzańskiej i Jarmarku Jagiellońskim w Lublinie (tytuł Twórcy Jarmarku) oraz w kiermaszach organizowanych przez Muzeum Okręgowe w Nowym Sączu, Muzeum Kultury Ludowej w Węgorzewie i Białymstoku, muzea etnograficzne w Warszawie i Toruniu oraz Staromiejskie Centrum Kultury w Krakowie. Bardzo ceni tę formę aktywności. Przyjazna i komunikatywna, z łatwością nawiązuje relacje z innymi twórcami – pielęgnując wieloletnie przyjaźnie – oraz z odbiorcami swojej sztuki, którzy nierzadko przyjeżdżają na te wydarzenia specjalnie po to, by się z nią spotkać i pozyskać do kolekcji kolejne prace.

Prace artystki znajdują się w Muzeum Regionalnym w Suchej Beskidzkiej, Muzeum Ziemi Sądeckiej, Muzeum Etnograficznym w Toruniu, Muzeum Zabawkarstwa w Kielcach oraz w licznych kolekcjach prywatnych w kraju i na świecie.

Bogumiła Leśniak chętnie dzieli się wiedzą, od wielu lat prowadząc pokazy rękodzielnicze i warsztaty dla dzieci i dorosłych na terenie całej Polski. Brała też udział w przedsięwzięciu „Letnie i zimowe szkoły regionalne” dla nauczycieli i osób pracujących w instytucjach kultury, prowadząc zajęcia o tradycjach i kulturze Podbabiogórza i Beskidów. Współpracowała z firmą Eduskrypt, prowadząc warsztaty dla nauczycieli z zakresu zabawkarstwa (struganie i malowanie tradycyjnych ptaszków stryszawskich), malarstwa na szkle i plastyki zdobniczej (światy, podłaźnice, pająki). Współpracuje z Muzeum Miejskim „Zamek” w Suchej Beskidzkiej, uczestnicząc w lekcjach muzealnych połączonych z warsztatami. Łącząc kompetencje artystyczne i pedagogiczne (jest absolwentką Uniwersytetu Jagiellońskiego i wieloletnią nauczycielką), brała udział – w roli eksperckiej – w pracach nad programem NIKiDW „Lekcja z twórcą ludowym”, skierowanym do szkół na obszarach wiejskich; była współautorką regulaminu konkursu oraz członkinią komisji konkursowej.

Za działalność popularyzatorską, edukacyjną i artystyczną została uhonorowana między innymi odznaką honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej” (2008); dyplomami prezesa Fundacji „Cepelia” Polska Sztuka i Rękodzieło za szczególny wkład w rozwój sztuki ludowej i rękodzieła artystycznego (2013, 2014, 2015); Srebrnym Krzyżem Zasługi (2017); Nagrodą Starosty Suskiego za osiągnięcia w dziedzinie twórczości artystycznej, upowszechniania kultury i ochrony dziedzictwa kulturowego (2017); dyplomem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego za szczególne zasługi w upowszechnianiu kultury ludowej (2017); Nagrodą Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2024) oraz Laurem Babiogórskim – wyróżnieniem przyznawanym osobom i instytucjom, które swoją pracą, pasją i zaangażowaniem wpływają na rozwój, ochronę i promocję dziedzictwa regionu (2024).

Realizowała również programy stypendialne: Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego „To co ludowe nie jest mi obce” (2012) oraz Narodowego Instytutu Kultury i Dziedzictwa Wsi „Babiogórski Rok Obrzędowy – od Adwentu do Zapustów” (2023). Bogumiła Leśniak jest członkinią Stowarzyszenia Twórców Ludowych od 1995 roku; daje się poznać jako aktywna działaczka Oddziału Beskidzkiego STL, w którym pełni funkcję sekretarza. Jest nie tylko uznaną artystką, lecz także regionalistką zaangażowaną w projekty edukacyjne i popularyzatorskie. Z dużą świadomością podkreśla swoją przynależność do środowiska Górali Babiogórskich i dziedzictwa tej społeczności. Kultywuje cenne przejawy beskidzkiej kultury, umiejętnie łącząc szacunek i przywiązanie do kanonu regionalnego wzornictwa z indywidualnym, autorskim stylem.

Paweł Onochin