Zespół Regionalny Wesele Krzemienickie jest jednym z najdłużej działających zespołów folklorystycznych w województwie podkarpackim. Powstał w 1947 roku w Krzemienicy koło Łańcuta z inicjatywy Józefa Kluza – lokalnego społecznika, patrioty i wielkiego miłośnika tradycji ludowych, który postawił sobie za cel ocalenie od zapomnienia XIX-wiecznych tygodniowych obrzędów weselnych swojej rodzinnej miejscowości. Na podstawie własnych wspomnień oraz relacji najstarszych mieszkańców spisał zwyczaje, pieśni, dialogi oraz tańce i stworzył scenariusz trzygodzinnego widowiska scenicznego w czterech aktach, obejmującego wiechowiny, dobranoc u panny młodej, ślub i pokładziny. Zapis nutowy pieśni i przyśpiewek weselnych przygotowała Julia Turzyńska – nauczycielka miejscowej szkoły, działaczka społeczna i patriotka.

Dzięki tym szczegółowym zapisom monograficznym Wesele Krzemienickie do dziś prezentuje naturalny sposób śpiewu, tańca i interpretacji obrzędów. Istotna jest również ciągłość przekazu: zespół tworzą kolejne pokolenia rodzin, a wielu jego obecnych członków, związanych z grupą od ponad pięćdziesięciu lat, czerpało wiedzę od artystów pierwszego składu.

Zespół występuje w krzemienickich strojach ludowych. Wykształciły się one z czasem, a znaczący wpływ miało położenie wsi na dawnym głównym szlaku handlowym, zwanym bursztynowym. Szczególnie charakterystyczne są kraciaste chusty i spódnice starszych kobiet, a także brązowa sukmana drużby.

Ważnym elementem jest zachowanie tradycyjnego, naturalnego sposobu wykonywania krzemienickich tańców ludowych. Można je podzielić na tańczone powszechnie, jak sztajer, polka krzemienicka, kosiorz, links, polka bez noge, drobny i polka w lewo, oraz obrzędowe: taniec z wiychą, taniec wywodzony, taniec ze swaszką, taniec z dróżbą, taniec z chustkami, wywodzenie pani młodej, wynoszenie pana młodego i taniec z wiankiem. Muzyka grana jest na żywo przez kapelę w tradycyjnym składzie instrumentalnym: skrzypce, basy, cymbały i klarnety.

Szczególną wartość Wesela Krzemienickiego dostrzeżono już w początkach jego działalności. W 1963 roku członkowie zespołu zostali zaproszeni do siedziby Mazowsza przez Mirę Zimińską-Sygietyńską, współtwórczynię Państwowego Zespołu Ludowego Pieśni i Tańca Mazowsze, gdzie prowadzili warsztaty dla tamtejszych artystów, ucząc ich charakterystycznych tańców krzemienickich. Tańce te weszły następnie do repertuaru narodowego zespołu.

Na przestrzeni niemal ośmiu dekad działalności Wesele Krzemienickie występowało podczas licznych festiwali i wydarzeń folklorystycznych w kraju (Łowicz, Kadzidło, Bukowina Tatrzańska, Żywiec, Warszawa, Węgrów) i za granicą (Ukraina, Węgry, Słowacja, Litwa, Hiszpania, Rumunia, Chorwacja), zdobywając za autentyzm przekazu najwyższe nagrody i uznanie. Od wielu lat należy do Polskiej Sekcji Międzynarodowej Rady Stowarzyszeń Folklorystycznych CIOFF, współtworząc środowisko organizacji zajmujących się ochroną niematerialnego dziedzictwa kulturowego.

Zespół otrzymał Nagrodę Specjalną Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, odznakę „Zasłużony dla Kultury Polskiej”, jubileuszową nagrodę Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z okazji siedemdziesięciopięciolecia działalności oraz Nagrodę „Znak Kultury” Marszałka Województwa Podkarpackiego.

Szczególnie ważnym obszarem działalności grupy jest edukacja i popularyzacja. Zespół przez lata uczestniczył w odbywającym się w Rzeszowie Światowym Festiwalu Polonijnych Zespołów Folklorystycznych, przekazując wiedzę o tradycyjnych tańcach i obrzędach regionu rzeszowskiego. Brał także aktywny udział w cyklicznych Warsztatach Choreograficznych dla Polonii z całego świata w ramach czteroletniego Studium Choreograficznego w Rzeszowie, dzieląc się doświadczeniem z choreografami i badaczami folkloru, a także w Ogólnopolskim Seminarium „Tańce Ziemi Rzeszowskiej” – organizowanych przez panią Alicję Haszczak spotkaniach choreografów z całej Polski. Uczestniczył również w nagraniach realizowanych przez Polskie Radio Rzeszów na potrzeby zespołów polonijnych oraz w nagraniach całości występu dla Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk.

Szczególnym osiągnięciem zespołu jest wydanie albumu Wesele Krzemienickie pod redakcją Alicji Haszczak. Publikacja stanowi obszerne opracowanie poświęcone obrzędom, tańcom, gwarze i strojom XIX-wiecznej Krzemienicy, będące cennym źródłem wiedzy dla etnografów, choreografów, regionalistów i polonijnych zespołów folklorystycznych.

W 2020 roku zespół przygotował klip-wizytówkę swojej działalności, a z okazji jubileuszu siedemdziesięciopięciolecia powstał film Tu grajo, tam grajo, chodźcie tyńcować – opowieść byłych i obecnych członków zespołu o tradycji, wspólnocie i miłości do folkloru.

Działalność Wesela Krzemienickiego wykracza daleko poza samą prezentację widowiska scenicznego. Członkowie zespołu współpracują z etnografami, muzeami i badaczami kultury ludowej – nie tylko w zakresie obrzędów weselnych, lecz także dawnych tradycji i zwyczajów. Aktywnie uczestniczą również w życiu kulturalnym swojej miejscowości i regionu, angażując się w działalność lokalnych zespołów wokalnych, instrumentalnych i teatralnych. Dzięki ich aktywności nadal żywe pozostają dawne krzemienickie tradycje: przygotowywanie jajecznicy w polu w dzień Zielonych Świątek, jesienne smażenie powideł śliwkowych w kotłach, zwyczaje kolędnicze czy chodzenie po drabsku.

Wieloletnia działalność Zespołu Regionalnego Wesele Krzemienickie świadczy o sile lokalnej wspólnoty i odpowiedzialności za przekaz tradycji kolejnym pokoleniom. Dzięki zaangażowaniu jego członków autentyczny folklor regionu nadal żyje – zarówno na scenie, jak i w codziennym życiu społeczności.

Na przestrzeni działalności zespół prowadzili: Józef Kluz, Julia Turzyńska, Stanisława Kluz, Janina Panek, Zygmunt Kluz, Walerian Buk, Zenon Buk, Karina Guzek-Buk i Michał Kuźniar. Obecnie kierownikiem zespołu jest Krzysztof Parys, a kierownikiem kapeli Anna Socha. Zespół działa pod patronatem Gminnego Ośrodka Kultury i Rekreacji w Czarnej.

Jolanta Superson