Czesław Hinc należy do grona uznanych współczesnych twórców ludowych związanych z Kaszubami. Jest plecionkarzem, rzeźbiarzem i malarzem na szkle, a jego wieloletnia działalność artystyczna i edukacyjna stanowi istotny wkład w ochronę niematerialnego dziedzictwa kulturowego regionu. Od 1965 roku pozostaje aktywny jako twórca ludowy, a rok 2025 wyznaczył jubileusz sześćdziesięciolecia jego pracy twórczej w dziedzinie plecionkarstwa.

Czesław Hinc wywodzi się z rodziny, w której rękodzieło i sztuka ludowa stanowiły element codzienności i międzypokoleniowego przekazu. Jego matka, Jadwiga z domu Łosińska, pochodząca z Wdzydz Kiszewskich, od najmłodszych lat haftowała w kręgu Teodory i Izydora Gulgowskich – pierwszych wielkich promotorów kultury kaszubskiej i twórców wdzydzkiego ośrodka muzealno-regionalnego. Ojciec, Bronisław Hinc, również wdzydzanin, zajmował się plecionkarstwem, wykonując kosze między innymi dla Gulgowskich. Rodzinne prace trafiały do CePeLii w Kartuzach, a później obecne były także na wystawach, jarmarkach oraz w zbiorach muzealnych i kolekcjach prywatnych w kraju i za granicą. Rękodzieło plecionkarskie było w rodzinie Hinców zarówno tradycją przekazywaną z pokolenia na pokolenie, jak i sposobem na zapewnienie bytu. Sprawiło to, że zarówno Czesław, jak i jego brat Roman wcześnie weszli w świat tradycyjnego rzemiosła, ucząc się nie tylko techniki, lecz również szacunku do materiału, cierpliwości w pracy ręcznej i odpowiedzialności za dalsze przekazywanie dziedzictwa.

Rodzinna tradycja rękodzielnicza nie zakończyła się w pokoleniu Czesława. Po założeniu własnej rodziny w praktykę plecionkarską włączyła się także jego żona, Maria. Zainteresowanie warsztatami i pomoc rodzicom przejęła następnie córka Kinga. Dziś tradycja znajduje kontynuację również w kolejnym pokoleniu rodziny, reprezentowanym przez wnuka Maksa, co nadaje działalności Czesława Hinca jeszcze głębszy wymiar międzypokoleniowego przekazu. W ten sposób plecionkarstwo w rodzinie Hinców pozostaje żywym dziedzictwem, przekazywanym nie tylko poprzez opowieść i pamięć, lecz także poprzez praktykę, wspólną pracę i bezpośrednie doświadczenie.

Najważniejszą dziedziną jego twórczości pozostaje plecionkarstwo, zwłaszcza wyplatanie z korzenia sosny. To właśnie ta forma rękodzieła wyróżnia go na mapie kaszubskiej kultury ludowej. Technika spiralna – archaiczna i wymagająca metoda, którą opanował i rozwijał – należy dziś do niemal całkowicie zanikających umiejętności. Pan Czesław uczył się jej od ojca już od dzieciństwa, a z czasem stał się jednym z ostatnich depozytariuszy tej tradycji w regionie kościerskim. Wyplatanie z korzenia sosny wymaga nie tylko ogromnej zręczności, lecz także wiedzy o właściwym pozyskiwaniu materiału, jego selekcji, okorowaniu, moczeniu, rozszczepianiu i przygotowaniu do dalszej pracy. W tradycji kaszubskiej metodą spiralną wykonywano tacki, dzbanki, pojemniki na chleb, talerzyki, a nawet naczynia służące dawniej do przenoszenia lub czerpania wody. Dzięki działalności Czesława Hinca ta archaiczna technika nie została zredukowana do muzealnego opisu, lecz nadal funkcjonuje jako praktykowana, nauczana i świadomie rozwijana część żywej tradycji.

Twórczość kaszubskiego twórcy nie ogranicza się do jednego rodzaju plecionkarstwa. W swoim dorobku ma również prace wykonywane z gałęzi brzozy i słomy, przygotowujące do wyplatania metodą spiralną, a także wyroby realizowane techniką krzyżykowo-żeberkową. Jego dzieła łączą funkcjonalność z estetyką charakterystyczną dla regionalnego rękodzieła, a zarazem dowodzą, że sztuka ludowa nie jest zamkniętym rozdziałem przeszłości, lecz nadal może odpowiadać na współczesną potrzebę piękna, autentyczności i trwałości. Wyroby z korzenia sosny mogą bowiem służyć przez dziesięciolecia, a ich naprawa jest prosta, co odróżnia je od produkowanych masowo i mniej trwałych wyrobów wiklinowych.

Równie istotnym polem aktywności Czesława Hinca są inne dyscypliny sztuki ludowej. Jest instruktorem rzeźby ludowej oraz malarstwa na szkle. Ta różnorodność twórcza ma duże znaczenie nie tylko dla oceny jego dorobku artystycznego, lecz także dla pracy edukacyjnej. Dzięki doświadczeniu w kilku dziedzinach może przekazywać uczestnikom warsztatów szersze rozumienie kultury ludowej jako spójnego świata form, motywów, symboli i technik, a nie jedynie zbioru odrębnych umiejętności.

Szczególne miejsce w biografii Czesława Hinca zajmuje działalność pedagogiczna. Dzięki dotacji Ministerstwa Kultury i Sztuki już od 1995 roku prowadził kursy plecionkarskie na terenie województwa pomorskiego, przekazując wiedzę zarówno początkującym, jak i bardziej zaawansowanym uczestnikom. Warsztaty i kursy prowadził między innymi w Parku Etnograficznym we Wdzydzach, w Parku Etnograficznym Wsi Słowińskiej w Klukach, w Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku, a także w wielu domach kultury i lokalnych instytucjach wspierających edukację regionalną. Do 2003 roku prowadził zajęcia dla młodzieży w Młodzieżowym Domu Kultury w Kościerzynie, a od 2004 roku w Kościerskim Domu Kultury, gdzie rozwijał zainteresowanie tradycyjnym rękodziełem wśród nowych pokoleń. Uczył również w ramach działań Kaszubskiego Uniwersytetu Ludowego w Wieżycy i Starbieninie, współpracował z urzędami pracy w Kościerzynie i Kartuzach oraz z Muzeum Hymnu Narodowego w Będominie.

Jego działalność edukacyjna ma charakter szeroko otwarty społecznie. Czesław Hinc prowadził zajęcia dla dzieci i młodzieży w szkołach oraz przedszkolach w wielu miejscowościach Pomorza, a także warsztaty dla osób dorosłych, seniorów, osób bezrobotnych i osób z niepełnosprawnościami. Pracował z uczestnikami o różnym poziomie doświadczenia i w różnych warunkach – od muzeów i domów kultury po pensjonaty, ośrodki wypoczynkowe i wydarzenia plenerowe. W ramach całej działalności plecionkarskiej przeszkolił ponad 5200 osób w różnych grupach wiekowych.

Ważnym elementem jego obecnej aktywności jest prowadzenie Kaszubskiego Centrum Szkolenia i Usług Regionalnych w Śledziowej Hucie. Ośrodek pełni funkcję miejsca pracy twórczej pana Czesława, edukacji i spotkania z autentyczną kulturą regionu, a zarazem stanowi przestrzeń, w której tradycyjne umiejętności są przekazywane kolejnym pokoleniom w bezpośredni sposób. Działalność Centrum wpisuje się w całe dotychczasowe życie zawodowe i artystyczne Czesława Hinca, który od lat nie tylko tworzy, lecz także buduje warunki do dalszego trwania i rozwoju lokalnych kompetencji rzemieślniczych.

Na szczególne podkreślenie zasługuje jego udział w programach Mistrz Tradycji, dofinansowywanych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Od 2017 roku uczestniczył w projektach poświęconych odtwarzaniu i przekazywaniu ginących technik plecionkarskich, między innymi w Swornychgaciach, Grodzisku Owidz, Chełmnie, Kałdusie oraz Śledziowej Hucie. W latach 2019–2026 współpracował w tym zakresie ze Stowarzyszeniem Inicjatyw Twórczych Manowce, realizując zadanie „Kaszubskie plecionki metodą spiralną – Czesław Hinc”. Współpraca z Manowcami ma duże znaczenie, ponieważ łączy praktykę mistrzowską z nowoczesnym podejściem do dokumentacji, animacji kultury i budowania trwałej relacji między twórcą a uczniami. Rokrocznie dotowane zadania potwierdzają, że działalność twórcy nie należy do przeszłości, lecz pozostaje aktywną i aktualną częścią współczesnego życia kulturalnego.

Jego twórczość była obecna nie tylko w przestrzeni warsztatowej i wystawienniczej, lecz także w mediach i działaniach filmowych. Z udziałem Czesława Hinca realizowano sceny plecionkarskie do filmu Miasto z morza z 2009 roku; powstały również materiały filmowe poświęcone prowadzonym przez niego warsztatom, w tym związane z projektami „Żeby od tej pory wyplatali swory” oraz Mistrz Tradycji.

Działalność kaszubskiego plecionkarza została wielokrotnie doceniona przez środowiska twórców ludowych, instytucje kultury oraz władze publiczne. W 1996 roku otrzymał Brązowy Krzyż Zasługi, w 2003 roku Medal „Za zasługi dla twórczości ludowej”, a w 2018 roku Medal „Zasłużony dla Kultury Polskiej” oraz Medal im. Tomasza Rogali za wybitne zasługi dla miasta Kościerzyna. W 2025 roku, na wniosek Stowarzyszenia Inicjatyw Twórczych Manowce, otrzymał Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Zgromadził również ponad sześćdziesiąt dyplomów i około dwudziestu nagród rzeczowych.

Biografia Czesława Hinca jest historią człowieka, który pozostał wierny tradycji, ale nie zamknął jej w przeszłości. Jako twórca ludowy, mistrz rękodzieła, instruktor i opiekun ginących zawodów potrafił przekształcić rodzinne dziedzictwo w szeroką edukację kulturową, skierowaną do różnych środowisk i kolejnych pokoleń. Jego działalność dowodzi, że kultura ludowa pozostaje żywa wtedy, gdy znajduje swoich odpowiedzialnych depozytariuszy – tych, którzy nie tylko pamiętają dawne wzory, lecz potrafią nadać im współczesne znaczenie.

Natalia Zacharek

Natalia Zacharek

Natalia Zacharek jest uczennicą Czesława Hinca – od 2019 roku rozwija swoje umiejętności plecionkarskie, ucząc się zarówno indywidualnie pod jego okiem, jak i podczas warsztatów współfinansowanych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, organizowanych przez Stowarzyszenie Inicjatyw Twórczych Manowce, którego jest prezesem. Jej zaangażowanie i systematyczna praca zaowocowały udziałem w programie stypendialnym „Mistrz–uczeń” (2024), realizowanym wspólnie z nauczycielem.

Ma doktorat w dziedzinie nauk o kulturze, co wpisuje się w jej zainteresowania badawcze związane z dokumentowaniem i ochroną niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Wiedza naukowa wzbogaca jej praktykę rzemieślniczą, pozwalając łączyć refleksję badawczą z doświadczeniem pracy z materiałem. W swojej twórczości Natalia Zacharek łączy tradycyjne techniki plecionkarskie z indywidualnym podejściem artystycznym, wykazując się precyzją, cierpliwością i dużą wrażliwością.